KKDİK Kısıtlama ve Ek-17: Yasaklı ve Şartlı Maddeler

KKDİK kısıtlaması, yönetmeliğin adındaki dördüncü sütundur ve en sert olanıdır. Ek-17‘de kısıtlanmış bir madde, kısıtlama koşullarına aykırı olarak imal edilemez, piyasaya arz edilemez veya kullanılamaz. İzin sürecinden farkı şudur: izinde başvurup onay alma imkânı vardır, kısıtlamada koşula uymaktan başka yol yoktur.

Ek-17 nedir?

Ek-17, KKDİK Yönetmeliği’nin kısıtlanan madde, karışım ve eşyalar listesidir. Yönetmeliğin 57 nci maddesi der ki: Ek-17’de kısıtlanmış olan, kendi hâlinde, karışım içinde ya da eşya içinde bulunan madde, kısıtlamaların koşullarına aykırı olarak imal edilemez, piyasaya arz edilemez veya kullanılamaz.

Dikkat edilmesi gereken üç şey var:

• Eşya içindeki maddeyi de kapsar. Kimyasal satmıyor olmanız sizi kapsam dışına çıkarmaz — ürününüzün içinde kısıtlı madde varsa kısıtlama size de işler. Bkz. eşya içindeki maddeler.
• Tonaj eşiği yoktur. Kayıt yükümlülüğü yılda 1 tondan başlar; kısıtlama miktardan bağımsızdır.
• Kısıtlama her zaman tam yasak değildir. Çoğu kalem, belirli bir konsantrasyon sınırı, belirli bir kullanım veya belirli bir ürün grubu için geçerlidir. Bu yüzden maddenin Ek-17’de olup olmadığını sormak yetmez; kendi kullanımınızın koşulun içinde kalıp kalmadığına bakılmalıdır.

Kısıtlama, izin ve kayıt arasındaki fark

Kısıtlamanın istisnaları

57 nci madde iki istisna tanır:

• Bilimsel araştırma ve geliştirme. Maddenin bilimsel Ar-Ge kapsamında imal edilmesi, piyasaya arz edilmesi veya kullanılması için kısıtlama koşulu geçerli değildir.
• Ürün ve süreç odaklı Ar-Ge (PPORD). Kısıtlamanın PPORD’a ve muaf olan azami miktara uygulanıp uygulanmayacağı Ek-17’ye göre belirlenir — yani kalem kalem bakılır, genel bir muafiyet değildir.

Ayrıca 57 nci maddenin ikinci fıkrası, insan sağlığına yönelik risklere değinen kısıtlamalar açısından Kozmetik Yönetmeliği kapsamındaki kullanımlar için özel bir ayrım getirir. Kozmetik tarafındaki yasaklı ve kısıtlı maddeler için ayrıca kozmetikte yasaklı ve kısıtlı maddeler sayfamıza bakın.

Ek-17’ye yeni kısıtlama nasıl girer?

58 inci madde süreci tanımlar:

1. Kabul edilemez risk tespiti. Maddenin imalatı, kullanımı veya piyasaya arzı sonucu insan sağlığına ve çevreye kabul edilemez bir risk oluştuğunda süreç başlar.
2. Ek-15 kısıtlama teklifi dosyası. İlgili kurumlar, Ek-15’te yer alan kısıtlama teklifi dosyasını hazırlayarak herhangi bir maddenin kısıtlanmasını Bakanlığa teklif edebilir.
3. Risk değerlendirmesi ve sosyo-ekonomik analiz. Kısıtlama sürecinde hem risk hem de kısıtlamanın yol açacağı sosyo-ekonomik etki değerlendirilir. Bakanlık bunları üçüncü kişilere yaptırabilir veya uzman komiteler kurabilir.
4. Ek-17 güncellenir. Yeni kısıtlama eklenir ya da mevcut kısıtlama değiştirilir. Güncelleme yapılırken kısıtlamanın sosyo-ekonomik etkisi ve alternatiflerin mevcudiyeti dikkate alınır.

58 inci maddenin ikinci fıkrasına göre bu süreç, maddenin yerinde izole edilmiş ara madde olarak kullanımına uygulanmaz.

Kısıtlama tedarik zincirinde nasıl iletilir?

Yönetmeliğin 27 nci ve 28 inci maddeleri, kısıtlamayı bilgi akışının zorunlu parçası yapar:

• Kısıtlama getirildiğinde tedarikçiler güvenlik bilgi formunu zaman kaybetmeden günceller (md. 27).
• Güncellenen GBF, önceki 12 ay içinde maddenin tedarik edildiği tüm eski alıcılara ücretsiz iletilir.
• GBF hazırlanması gerekmeyen maddelerde bile, tedarikçi alıcısına getirilen herhangi bir kısıtlamanın detaylarını bildirmek zorundadır (md. 28).

Pratik sonuç: kısıtlama takibi yalnızca üretim biriminin değil, GBF’leri yöneten ekibin de işidir. Bkz. tedarikçi iletişimi.

Firmalar için pratik kontrol listesi

• Madde envanterinizi Ek-17 kalemlerine karşı tarayın — sadece hammadde değil, ürününüzün içindeki maddeler de dâhil.
• Eşleşme çıkan her kalemde koşulu okuyun: konsantrasyon sınırı mı, kullanım yasağı mı, ürün grubu sınırı mı?
• İthal ettiğiniz eşyalar için tedarikçiden Ek-17 uygunluk beyanı isteyin. Bkz. ithalatçı kontrol listesi.
• GBF’lerinizin 15 inci bölümündeki mevzuat bilgisini kısıtlama değişikliklerinde güncelleyin.
• Ar-Ge muafiyetine güveniyorsanız, o kalemde Ek-17’nin PPORD’a ne dediğini yazılı olarak doğrulayın.
• Aykırılık hâlinde uygulanacak yaptırımlar için idari para cezaları sayfasına bakın.

ONAY Mühendislik ne yapar?

Madde ve ürün envanterinizi Ek-17 kalemleriyle eşleştirir, eşleşen her kalemde koşulun sizin kullanımınıza uyup uymadığını değerlendirir; gerekli durumda ikame önerisi, tedarikçi beyan şablonu ve GBF güncellemesini birlikte yürütürüz. İletişime geçin.

Kaynak: Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik, Sekizinci Kısım (MADDE 57–58), RG 23.06.2017 / 30105 mükerrer. İlgili sayfalar: KKDİK izin süreci ve Ek-14 · KKDİK Yönetmeliği · KKDİK muafiyetleri.