REACH Nedir? AB REACH Kayıt Hizmetleri ve Tek Temsilcilik

REACH, Avrupa Birliği’nin kimyasalların kaydı, değerlendirilmesi, izni ve kısıtlanmasını düzenleyen tüzüğüdür. AB pazarına kimyasal madde veya karışım ihraç eden Türk firmalar, REACH kaydını genellikle bir AB Tek Temsilcisi (Only Representative) aracılığıyla yaptırır. ONAY Mühendislik, 2010’dan bu yana AB REACH ve KKDİK kayıt süreçlerini yürüten Türkiye merkezli bir kimyasal mevzuat danışmanlık firmasıdır.

REACH kaydı kimler için zorunlu?

AB’ye yılda 1 ton ve üzeri kimyasal madde ihraç eden üretici ve ithalatçılar REACH kapsamındadır. Türk üreticiler doğrudan kayıt yapamaz; AB’de yerleşik bir Tek Temsilci atayarak madde kimliği, tonaj bandı ve teknik dosya süreçlerini yönetmelidir.

REACH kayıt süreci

Adım	Açıklama
Madde kimliği	Maddenin doğru tanımlanması ve sameness kontrolü
SIEF / veri paylaşımı	Ortak kayıt ve veri erişim hakkı (LoA) yönetimi
Teknik dosya	Fizikokimyasal, toksikolojik ve ekotoksikolojik veri dosyası
Sunum	REACH-IT üzerinden ECHA’ya kayıt sunumu

ONAY Mühendislik’in REACH hizmeti

ONAY, AB Tek Temsilcisi olarak madde kimliği, SIEF müzakeresi, teknik dosya üretimi ve ECHA sunumunu uçtan uca yürütür; 2.000+ lider dosya deneyimi ve DEKRA iş birliği ile süreci güvenle tamamlar.

REACH nedir? REACH ne demek?

REACH, İngilizce Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçesi Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması’dır. Avrupa Birliği’nin (AT) 1907/2006 sayılı tüzüğüyle kurulan bu sistem 1 Haziran 2007’de yürürlüğe girmiş olup, uygulamasını Helsinki merkezli ECHA (Avrupa Kimyasallar Ajansı) yürütür.

REACH’in temel ilkesi “veri yoksa pazar da yok” (no data, no market) kuralıdır: bir kimyasalın AB pazarında yasal olarak bulunabilmesi için insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerinin kayıt dosyasıyla ortaya konmuş olması gerekir. Yükümlülük kamu kurumunda değil, maddeyi üreten veya ithal eden firmadadır.

REACH’in dört ayağı

Kısaltmayı oluşturan dört harf, sistemin dört ayrı sürecini ifade eder:

Harf	İngilizce	Türkçe	Ne anlama gelir
R	Registration	Kayıt	Yılda 1 ton ve üzeri üretilen/ithal edilen her madde için ECHA’ya teknik dosya sunulması
E	Evaluation	Değerlendirme	ECHA ve üye ülkelerin dosyaları ve maddeleri incelemesi, ek veri istemesi
A	Authorisation	İzin	Yüksek önem arz eden maddelerin (SVHC) yalnızca izinle kullanılabilmesi
R	Restriction	Kısıtlama	Belirli maddelerin üretim, piyasaya arz veya kullanımının sınırlandırılması/yasaklanması

REACH tonaj bantları ve veri gereksinimleri

REACH’te yükümlülüğün ağırlığı, maddenin yıllık miktarına göre değişir. Tonaj bandı yükseldikçe sunulması gereken test verisi artar; yılda 10 ton ve üzeri her madde için ayrıca Kimyasal Güvenlik Raporu (CSR) hazırlanması gerekir.

Tonaj bandı	Gerekli veri seti	Kimyasal Güvenlik Raporu
1 – 10 ton/yıl	Ek VII	Gerekmez
10 – 100 ton/yıl	Ek VII + Ek VIII	Gerekir
100 – 1.000 ton/yıl	Ek VII + VIII + Ek IX (test önerisiyle)	Gerekir
1.000 ton/yıl ve üzeri	Ek VII + VIII + IX + Ek X (test önerisiyle)	Gerekir

REACH ile KKDİK arasındaki fark

KKDİK, REACH’in Türkiye uyarlamasıdır; yapı benzer, ancak iki ayrı kayıt ve iki ayrı yükümlülük söz konusudur. AB’ye ihracat yapan bir firmanın REACH kaydı, Türkiye pazarına arzı için KKDİK kaydı yerine geçmez.

Başlık	REACH	KKDİK
Yürürlükte olduğu pazar	Avrupa Birliği (+ EEA)	Türkiye
Mevzuat	(AT) 1907/2006 sayılı REACH Tüzüğü	KKDİK Yönetmeliği
Yetkili kurum	ECHA (Avrupa Kimyasallar Ajansı)	Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Sunum sistemi	REACH-IT	KKS (Kimyasal Kayıt Sistemi)
Dosya dili	İngilizce	Türkçe
Yurt dışı üretici	AB’de yerleşik Tek Temsilci (OR) atar	Türkiye’de yerleşik Tek Temsilci atar

Ayrıntılı karşılaştırma: KKDİK ile REACH arasındaki fark nedir?

REACH kaydı yapılmazsa ne olur?

Kaydı bulunmayan bir madde AB pazarına yasal olarak arz edilemez. Uygulamada bu, gümrükte durdurulan sevkiyat, AB’li alıcının siparişi iptal etmesi ve üye ülke otoritelerinin idari yaptırımı anlamına gelir. Kayıt yükümlülüğü ithalatçıya geçtiğinde ise AB’li müşteri maliyeti ve sorumluluğu üstlenmek istemediği için genellikle tedarikçi değiştirir; bu yüzden REACH kaydı çoğu zaman ticari bir gereklilik olarak da karşımıza çıkar.

SVHC nedir? Aday Liste ve eşya içindeki maddeler

SVHC (Substance of Very High Concern — Yüksek Önem Arz Eden Madde), kanserojen, mutajen, üreme sistemine toksik, kalıcı/biyobirikimli ya da benzer düzeyde endişe yaratan maddelerdir. ECHA bu maddeleri Aday Listede (Candidate List) yayımlar; liste yılda genellikle iki kez güncellenir ve bugün iki yüzden fazla madde içerir.

Aday Liste’ye giren bir madde, henüz yasaklanmış olmasa bile firmaya doğrudan yükümlülük getirir:

• Tedarik zinciri bilgilendirmesi: Bir eşya ağırlıkça %0,1’in üzerinde SVHC içeriyorsa, alıcıya güvenli kullanım bilgisi verilmesi zorunludur.
• Tüketici talebi: Tüketici sorduğunda aynı bilgi 45 gün içinde ve ücretsiz verilmelidir.
• ECHA’ya bildirim: Eşyadaki SVHC hem %0,1 eşiğini aşıyor hem de yılda 1 tonu geçiyorsa ayrıca bildirim yapılır.
• SCIP veri tabanı: AB pazarına arz edilen SVHC içerikli eşyalar ECHA’nın SCIP veri tabanına bildirilir.

Aday Liste’den İzne Tabi Maddeler Listesine (Ek XIV) alınan bir madde, belirlenen tarihten sonra AB’de yalnızca ECHA izniyle kullanılabilir.

REACH Ek XVII kısıtlamaları

Kısıtlama (Restriction), REACH’in en doğrudan sonuç doğuran ayağıdır: Ek XVIIde listelenen maddelerin belirli kullanımları sınırlandırılır veya tamamen yasaklanır. Kısıtlama tonaj bandından bağımsızdır — 1 tonun altında kalan ve bu nedenle kayıt gerektirmeyen bir madde de kısıtlamaya tabi olabilir.

Uygulamada en çok karşılaşılan başlıklar: tüketici ürünlerindeki CMR maddeleri, tekstil ve deri ürünlerindeki azo boyarmaddeler, PAH’lar, ftalatlar, kadmiyum, kurşun, nikel salınımı ve PFAS grubu maddelere yönelik güncel düzenlemeler. AB’ye ihracat yapan bir firma için doğru soru sırası şudur: “Madde kayıtlı mı?” sorusundan önce “Madde kısıtlı mı?” sorusu gelir.

REACH, UK REACH ve KKDİK: üç pazar, üç ayrı kayıt

Aynı maddeyi üç pazara birden satan bir firma üç ayrı yükümlülükle karşılaşır. Birinde yapılan kayıt diğerinde geçerli değildir.

Ayrıntı: UK REACH danışmanlığı · KKDİK ile REACH arasındaki fark

REACH kaydı ne kadar sürer, maliyeti neye bağlıdır?

REACH kaydının süresi ve maliyeti tek bir kalemle ifade edilemez; belirleyici olan tonaj bandı ve mevcut verinin durumudur.

Uygulamada mevcut bir ortak kayda katılım birkaç ay içinde tamamlanabilirken, veri boşluğu bulunan ve yeni test gerektiren bir dosya bir yılı aşabilir. Maliyeti düşürmenin en etkili yolu, teste girmeden önce read-across ve QSAR olanaklarının değerlendirilmesidir.

REACH kayıt numarası nedir, nasıl doğrulanır?

Kayıt tamamlandığında ECHA maddeye xx-xxxxxxxxxx-xx-xxxx biçiminde 18 haneli bir kayıt numarası verir. Bu numara güvenlik bilgi formunun 1. bölümünde yer alır ve AB’li alıcıların ilk sorduğu bilgidir. Numaranın son dört hanesi kayıt sahibini gösterir; ortak kayıtta her kayıt sahibinin numarası bu son bölümde farklılaşır.

Bir maddenin AB’de kayıtlı olup olmadığı ECHA’nın kayıtlı maddeler veri tabanından sorgulanabilir. Ancak maddenin kayıtlı olması, sizin kayıtlı olduğunuz anlamına gelmez: yükümlülük madde bazında değil, o maddeyi AB pazarına arz eden tüzel kişi bazındadır.

İlgili hizmetlerimiz

• KKDİK kaydı ve tonaj rehberi
• KKDİK danışmanlık hizmetleri
• MBDF yönetimi
• Güvenlik Bilgi Formu (GBF/SDS)
• Tek temsilcilik (Only Representative)
• KKDİK danışmanı seçim rehberi

Sıkça Sorulan Sorular

Türk firma doğrudan REACH kaydı yapabilir mi?

Hayır. AB dışı üreticiler, AB’de yerleşik bir Tek Temsilci (OR) atayarak kayıt yaptırır.

REACH ile KKDİK aynı mı?

Yapıları benzerdir ama ayrıdır: REACH AB için, KKDİK Türkiye içindir. AB’ye ihracat REACH, Türkiye pazarı KKDİK gerektirir.

REACH kaydı zorunlu mu?

AB pazarına yılda 1 ton ve üzeri kimyasal madde arz eden her tüzel kişi için zorunludur. “Veri yoksa pazar da yok” ilkesi gereği, kaydı bulunmayan madde AB’de yasal olarak piyasaya arz edilemez.

1 tonun altındaki maddeler REACH’e tabi midir?

Kayıt yükümlülüğü doğmaz, ancak madde REACH’in tamamen dışında değildir: Ek XVII kısıtlamaları, SVHC bilgilendirme yükümlülüğü ve sınıflandırma/etiketleme kuralları tonaj eşiğinden bağımsız olarak uygulanır.

SVHC ne demek?

SVHC (Substance of Very High Concern), yüksek önem arz eden maddedir. ECHA’nın Aday Listesi’nde yer alır; bir eşyada ağırlıkça %0,1’in üzerinde bulunması hâlinde tedarik zincirine bilgi verme ve koşullar oluşursa ECHA’ya bildirim yükümlülüğü doğar.

REACH kayıt numarası nasıl sorgulanır?

Kayıt numarası 18 hanelidir ve güvenlik bilgi formunun 1. bölümünde yer alır. Bir maddenin AB’de kayıtlı olup olmadığı ECHA’nın kayıtlı maddeler veri tabanından görülebilir; ancak maddenin kayıtlı olması sizin kayıtlı olduğunuz anlamına gelmez — yükümlülük tüzel kişi bazındadır.

REACH ile RoHS aynı şey midir?

Hayır. REACH tüm kimyasal maddeleri kapsayan yatay bir tüzüktür; RoHS ise yalnızca elektrikli ve elektronik ekipmandaki belirli tehlikeli maddeleri sınırlar. Bir ürün ikisine birden tabi olabilir.

Yönetmeliğin resmî tam metni: KKDİK Yönetmeliği — Resmî Gazete.

REACH açılımı nedir?

REACH, “Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals” — yani Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması ifadesinin kısaltmasıdır. Avrupa Birliği’nin 1907/2006 sayılı Tüzüğü ile düzenlenir; 18 Aralık 2006’da kabul edilmiş, 1 Haziran 2007’de yürürlüğe girmiştir. Türkiye’deki karşılığı KKDİK Yönetmeliğidir; ikisi aynı ilkeye dayanır ama ayrı mevzuatlardır ve ayrı kayıt gerektirir.

REACH belgesi nedir, nasıl alınır?

Avrupalı müşteriler Türk tedarikçilerden sık sık “REACH belgesi” ister. Uygulamada en çok yanlış anlaşılan konu budur, çünkü REACH diye tek bir sertifika yoktur. ECHA hiçbir firmaya “REACH belgesi” düzenlemez; kayıt tamamlandığında bir kayıt numarası verilir. Müşterinizin gerçekte istediği şey, ürününüze ve rolünüze göre şu belgelerden biridir:

“REACH belgesi” istendiğinde gerçekte sunulan belge

Müşteri ne istiyor	Gerçek karşılığı	Kim düzenler
Kimyasal maddeyi AB’ye satıyorsunuz	REACH kayıt numarası (01-XXXXXXXXXX-XX-XXXX biçiminde)	ECHA, kayıt tamamlandığında
Karışım (boya, yapıştırıcı, deterjan vb.) satıyorsunuz	AB formatında Güvenlik Bilgi Formu (SDS) + bileşenlerin kayıt numaraları	Tedarikçi / danışman hazırlar
Eşya (tekstil, oyuncak, elektronik, mobilya) satıyorsunuz	SVHC beyanı — Aday Liste maddelerinin ağırlıkça %0,1’i aşmadığına dair beyan	Üretici beyan eder, test raporuyla desteklenir
Kısıtlanmış madde sorgulanıyor	REACH Ek XVII uygunluk beyanı	Üretici beyan eder
AB’de yerleşik değilsiniz ama kaydı siz üstleneceksiniz	Tek Temsilci (Only Representative) atama sözleşmesi	AB’de yerleşik OR ile imzalanır

Bu ayrımı bilmeden “bize REACH belgesi lazım” talebine cevap vermek, çoğu firmanın gereksiz test yaptırmasına veya ihracatın gecikmesine yol açar. Doğru cevap, önce rolünüzü (imalatçı, ithalatçı, alt kullanıcı, eşya üreticisi) ve ürün tipinizi (madde, karışım, eşya) belirlemekten geçer.

REACH kapsamındaki ürünler nelerdir?

REACH yalnızca kimya sanayisini değil, AB’ye ürün satan hemen her sektörü ilgilendirir. Kapsam üç başlıkta toplanır:

• Maddeler: Saf kimyasal maddeler. Yılda 1 ton ve üzeri imal veya ithal ediliyorsa kayıt zorunludur.
• Karışımlar: Boya, yapıştırıcı, temizlik ürünü, mürekkep gibi ürünler. Karışımın kendisi kaydedilmez; bileşen maddeler kaydedilir. Karışım için AB formatında SDS gerekir.
• Eşyalar: Tekstil, ayakkabı, oyuncak, mobilya, elektronik, otomotiv parçaları. Eşya normal şartlarda kaydedilmez; ancak Aday Liste’deki bir SVHC maddesi eşyada ağırlıkça %0,1’i aşıyorsa tedarik zincirine bilgi verilmesi, toplam miktar yılda 1 tonu da aşıyorsa ECHA’ya bildirim yapılması gerekir.

Kapsam dışı sayılan başlıca gruplar: radyoaktif maddeler, gümrük gözetimindeki transit maddeler, atıklar, ve kendi özel mevzuatı bulunan ilaç, kozmetik, gıda ve yem katkıları (bu ürünler tamamen muaf değildir; yalnızca belirli REACH başlıklarından muaftır).

Türkiye’den ihracat yapıyorsanız kaydı kim yapar?

Türkiye’de yerleşik bir firma REACH kaydını doğrudan yapamaz. Kayıt yükümlülüğü AB’de yerleşik tüzel kişiye aittir. İki yol vardır:

1. AB’deki ithalatçınız kaydeder. Maliyeti o üstlenir, ancak kayıt onun adına olur; ithalatçı değiştiğinde süreç yeniden başlar ve müşteri bağımlılığı doğar.
2. Tek Temsilci (Only Representative) atarsınız. AB’de yerleşik bir tüzel kişiyi kendi adınıza kayıt yapmakla yetkilendirirsiniz. Kayıt sizin kontrolünüzde kalır, birden fazla müşteriye satış yapabilirsiniz ve ithalatçılarınız “alt kullanıcı” konumuna geçerek kendi kayıt yükünden kurtulur.

İhracat hacmi düzenli olan ve birden fazla AB müşterisi bulunan firmalar için ikinci yol neredeyse her zaman daha avantajlıdır. Aynı mantık ters yönde de geçerlidir: Türkiye’ye satış yapan yabancı üretici, KKDİK için Türkiye’de Tek Temsilci atamak zorundadır.

REACH kaydım KKDİK için geçerli mi?

Hayır. AB REACH kaydı Türkiye’deki KKDİK yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; KKDİK kaydı da AB pazarı için yeterli değildir. Ancak veri tarafında ciddi bir tasarruf imkânı vardır: REACH dosyanızdaki test verileri, çalışma özetleri ve maruz kalma senaryoları KKDİK dosyasında yeniden kullanılabilir. Ayrıntı için REACH kaydımı KKDİK için kullanabilir miyim? sayfasına bakabilir, iki mevzuatın farkları için KKDİK ile REACH arasındaki fark sayfasını inceleyebilirsiniz.

REACH hakkında sık sorulan sorular

REACH açılımı nedir?

REACH, Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals — Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması ifadesinin kısaltmasıdır. AB’nin 1907/2006 sayılı Tüzüğü ile düzenlenir ve 1 Haziran 2007’de yürürlüğe girmiştir.

REACH belgesi diye bir belge var mı?

Hayır. ECHA “REACH belgesi” düzenlemez; kayıt tamamlandığında kayıt numarası verilir. Müşterinizin istediği belge ürün tipine göre değişir: madde için kayıt numarası, karışım için AB formatında SDS, eşya için SVHC beyanı, kısıtlama sorgusu için Ek XVII uygunluk beyanı.

REACH kapsamındaki ürünler nelerdir?

Maddeler, karışımlar ve eşyalar. Maddeler yılda 1 ton ve üzerinde kaydedilir; karışımlarda bileşen maddeler kaydedilir; eşyalarda Aday Liste maddesi ağırlıkça %0,1’i aşarsa bilgilendirme, toplam 1 tonu da aşarsa ECHA bildirimi gerekir.

REACH yönetmeliği nedir?

REACH, Avrupa Birliği’nin 1907/2006 sayılı Tüzüğüdür. Kimyasalların güvenliğini kanıtlama sorumluluğunu kamu otoritesinden sanayiye devreder; temel ilkesi “veri yoksa pazar da yok”tur. Türkiye’deki muadili KKDİK Yönetmeliğidir.

Türkiye’den AB’ye ihracat yapan firma REACH kaydını kendi yapabilir mi?

Doğrudan yapamaz. Kayıt yükümlülüğü AB’de yerleşik tüzel kişiye aittir. Ya AB’deki ithalatçınız kaydeder ya da AB’de yerleşik bir Tek Temsilci (Only Representative) atayarak kaydı kendi kontrolünüzde tutarsınız.

SVHC nedir, eşyamda %0,1 eşiği nasıl hesaplanır?

SVHC, Yüksek Önem Arz Eden Madde demektir ve ECHA Aday Listesinde yayımlanır. Eşik, eşyanın tamamı üzerinden değil, eşyayı oluşturan her bir bileşen eşya üzerinden hesaplanır. Örneğin bir çantanın fermuarındaki SVHC oranı fermuar ağırlığına göre değerlendirilir, çantanın tamamına göre değil.

REACH kaydı ne kadar sürer?

Tonaj bandına ve mevcut veriye bağlıdır. Verisi hazır, ortak kayda katılınan bir düşük tonaj dosyası birkaç ay içinde tamamlanabilirken; yeni test gerektiren yüksek tonaj dosyalarında süre bir yılı aşabilir. Belirleyici olan test süresi ve ortak kayıt (SIEF) müzakereleridir.