KKDİK (KKDIK) Nedir? 2026 Kayıt ve Tonaj Rehberi

KKDİK nedir ve neden önemlidir?

KKDİK, “Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması” ifadesinin kısaltmasıdır. Yönetmelik; kimyasal maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerinin anlaşılmasını, güvenli kullanım bilgilerinin tedarik zincirinde iletilmesini ve kayıt kapsamındaki maddelerin Kimyasal Kayıt Sistemi üzerinden izlenmesini amaçlar.

KKDİK, Avrupa Birliği REACH Tüzüğüyle benzer bir yapıya sahip olsa da Türkiye’ye özgü, ayrı bir mevzuattır. AB REACH kayıt numarası, Türkiye’deki KKDİK yükümlülüğünü kendiliğinden karşılamaz. Türkiye’deki tüzel kişi, gerçek tedarik akışı, madde kimliği, kullanım ve tonaj ayrı olarak değerlendirilmelidir.

Kayıt değerlendirmesi ürün ticari adına göre değil, madde bazında yapılır. Saf maddeler kadar karışımların içindeki ilgili bileşenler ve belirli koşullarda eşya içindeki salınması tasarlanan maddeler de incelemeye alınır.

• İnsan sağlığı ve çevrenin yüksek düzeyde korunması
• Maddelerin kimliği, zararlılığı ve güvenli kullanımının belgelenmesi
• İmalatçı, ithalatçı, tek temsilci ve alt kullanıcı rollerinin netleştirilmesi
• Kayıt, tedarik zinciri iletişimi ve denetim kanıtlarının izlenebilir tutulması

KKDİK kimleri kapsar?

Yükümlülük yalnızca “kimya firması” olarak tanımlanan işletmelerle sınırlı değildir. Türkiye’de kayıt kapsamındaki bir maddeyi imal eden veya ithal eden tüzel kişiler, Türkiye dışındaki imalatçı ya da formülatör tarafından atanmış tek temsilciler ve tedarik zincirinde bu maddeleri kullanan şirketler farklı sorumluluklara sahip olabilir.

Aynı şirket, bir üründe ithalatçı iken başka bir üründe alt kullanıcı veya dağıtıcı olabilir. Bu nedenle rol analizi şirket geneli için tek seferlik yapılmamalı; ürün, tedarikçi, teslim şekli ve gümrük akışı bazında kurulmalıdır.

30 Eylül 2026 neden kritik?

2026 yılında duyurulan uygulama akışında, KKDİK kayıt kapsamındaki maddeler için bireysel geçici kayıt veya uygun tam kayıt durumunun 30 Eylül 2026 tarihine kadar tamamlanması kritik bir hazırlık adımıdır. Bu değerlendirme, yalnızca geleneksel tam kayıt tonaj takvimine bakılarak ertelenmemelidir.

Bir lider kayıt ettirenin belirlenmiş olması da şirketin kendi durumunu otomatik olarak güvenceye almaz. Ortak kayıt tamamlanamıyorsa, veri kullanım bedeli veya iletişim süreci sonuçlanmadıysa ya da lider dosya henüz erişilebilir değilse şirketin uygulanabilir kayıt yolunu zamanında belirlemesi gerekir.

30 Eylül sonrasına hazırlık yalnızca sistemde bir numara bulunmasından ibaret değildir. Numaranın doğru tüzel kişiye, doğru maddeye, doğru role ve gerçek tedarik zincirine dayanması; bunların şirket içi belgelerle gösterilebilmesi gerekir.

• Ön kaydı yapılmış ancak kayıt durumu tamamlanmamış maddeleri ayırın.
• Lider ve ortak kayıt yolunun fiilen tamamlanıp tamamlanamayacağını doğrulayın.
• Gerektiğinde bireysel geçici kayıt gerekçesini ve dosya girdilerini hazırlayın.
• KKS gönderimi ile destekleyici kanıt klasörünü aynı iş planında yönetin.

KKDİK tam kayıt son tarihleri nelerdir?

Tam kayıt takvimi, maddenin yıllık tonajı ve belirli zararlılık özelliklerine göre kademelendirilmiştir. İlk tam kayıt son tarihi 31 Aralık 2026, sonraki tonaj bantları için tarihler 31 Aralık 2028 ve 31 Aralık 2030’dur. Şirketler tonajı yalnızca toplam ürün miktarından değil, ürün içindeki ilgili madde miktarından hesaplamalıdır.

Bu kademeli tarihler, 30 Eylül 2026 bireysel geçici kayıt hazırlığının göz ardı edilebileceği anlamına gelmez. Şirketin 2026 Eylül sonundaki geçici veya tam kayıt durumu ile maddenin nihai tam kayıt takvimi aynı plan içinde, ancak ayrı iş paketleri olarak yönetilmelidir.

Ön kayıt, geçici kayıt ve tam kayıt arasındaki fark

Bu üç aşama birbirinin eş anlamlısı değildir. Ön kayıt, maddenin ve şirketin kayıt sürecine girişini destekleyen başlangıç bildirimidir. Geçici kayıt, güncel uygulamada belirli temel bilgiler ve gerekçelerle sürekliliğin yönetilmesini sağlar. Tam kayıt ise tonaj bandına ve madde özelliklerine göre teknik veri, ortak kayıt ve kimyasal güvenlik gerekliliklerini kapsayan nihai dosyadır.

KKDİK kayıt süreci nasıl yürütülür?

Sağlıklı süreç, KKS ekranında veri girişinden önce şirket içi envanterin doğrulanmasıyla başlar. Satın alma, ithalat, üretim, satış, ürün güvenliği ve muhasebe verileri aynı madde listesinde birleştirilir. Ticari ürünler, MSDS/GBF (güvenlik bilgi formu) bileşimleri ve CAS/EC bilgileri karşılaştırılır.

İkinci adımda şirketin her tedarik akışındaki rolü belirlenir. Ardından yıllık tonaj, muafiyet iddiaları, temsil ilişkileri ve mevcut ön kayıtlar kontrol edilir. Son olarak lider, ortak, bireysel geçici veya tam kayıt seçenekleri için madde bazlı karar ve takvim oluşturulur.

• Ürün ve madde envanterinin hazırlanması
• CAS/EC, bileşim ve analitik kimlik bilgilerinin doğrulanması
• İmalatçı, ithalatçı, alt kullanıcı veya tek temsilci rolünün belirlenmesi
• Yıllık tonajın madde ve tüzel kişi bazında hesaplanması
• Ek-4, Ek-5 ve diğer muafiyet dayanaklarının değerlendirilmesi
• Ön kayıt, liderlik ve ortak kayıt durumunun KKS üzerinden kontrolü
• Geçici veya tam kayıt dosyasının hazırlanması, kalite kontrolü ve gönderimi
• Kayıt numarası, ödeme, güncelleme ve tedarik zinciri kanıtlarının izlenmesi

Kayıt için hangi bilgi ve belgeler gerekir?

Gerekli veri seti seçilen kayıt yoluna göre değişir; ancak her dosyanın temeli doğru madde kimliği, gerçek tonaj ve kanıtlanabilir şirket rolüdür. SDS tek başına bütün kayıt kararını vermeye yeterli olmayabilir. Analiz sertifikaları, bileşim bilgileri, faturalar, ithalat kayıtları ve tedarikçi teyitleri birlikte değerlendirilir.

Şirket içinde kullanılan Excel listesi ile KKS beyanı arasında iz kurulmalıdır. Her rakamın kaynağı, hesaplama yöntemi, dönemi ve kontrol eden kişi belirli olmalıdır. Böylece yeni tedarikçi, formül, tonaj veya kullanım değiştiğinde dosyanın hangi bölümünün güncelleneceği görülebilir.

• Madde adı, CAS numarası, EC numarası ve bileşim bilgileri
• Güncel SDS/GBF, analiz sertifikası ve gerektiğinde spektral/analitik kanıtlar
• İmalat veya ithalat miktarları ve tonaj hesabının dayanak kayıtları
• Kullanım tanımları, sektör ve proses bilgileri
• Tedarikçi, yabancı imalatçı, ithalatçı ve müşteri kapsam listeleri
• Tek temsilci atama ve kapsam yazıları
• Ön kayıt, KKS yazışmaları, lider/ortak kayıt iletişimi ve veri erişim belgeleri

Muafiyet ve alt kullanıcı durumu nasıl değerlendirilir?

Bir maddenin “doğal”, “gıda sınıfı”, “geri kazanılmış”, “polimer”, “ara madde” veya Ek-4/Ek-5 kapsamında olduğunun söylenmesi otomatik muafiyet oluşturmaz. Maddenin kimliği, kullanım amacı, işleme şekli, saflığı, tüzel kişi rolü ve ilgili muafiyet koşulları belge üzerinden kontrol edilmelidir.

Türkiye’den tedarik edilen bir ürün için alt kullanıcı olmak da bütün yükümlülüklerin sona erdiği anlamına gelmez. Tedarikçinin geçerli kayıt durumu, kullanımın kapsanması ve alt kullanıcının doğru şirket altında tanımlanması doğrulanmalıdır. Şirketin başka bir tedarik kanalında doğrudan ithalatçı olup olmadığı ayrıca incelenir.

Muafiyet veya alt kullanıcı yaklaşımı seçiliyorsa, denetimde sunulabilecek bir gerekçe notu ve kanıt seti hazırlanmalıdır. Yazılı tedarikçi teyitleri, kayıt numaraları, kapsam yazıları, güncel GBF ve gerçek ticari akış aynı dosyada tutulmalıdır.

KKDİK denetim hazırlığı nasıl yapılır?

Denetim hazırlığı, yalnızca KKS ekran görüntülerinden oluşan bir klasör değildir. Şirket rolü, madde kimliği, yıllık tonaj, kullanım, temsil kapsamı ve sistem gönderimi arasında tutarlı bir iz bulunmalıdır. Kayıt numarası doğru görünse bile dayanak veriler güncel değilse açıklama ihtiyacı doğabilir.

Her kritik madde için kısa bir “kanıt haritası” hazırlanması yararlıdır. Bu harita, KKS beyanındaki her temel alanın hangi belgeye dayandığını gösterir. Satın alma, dış ticaret, üretim, çevre, kalite ve iş sağlığı ekiplerinin aynı sürümü kullanması sağlanır.

• Tüzel kişi, kullanıcı yetkisi ve vekâlet kayıtları
• Madde kimliği ve bileşim kanıtları
• İthalat/imalat tonaj hesabı ve kaynak belgeler
• Tedarikçi, tek temsilci ve alt kullanıcı kapsam teyitleri
• KKS gönderimleri, kayıt numaraları, ödeme ve değişiklik kayıtları
• Karar gerekçeleri, teknik kontrol ve yönetim onayları

ONAY Mühendislik KKDİK sürecini nasıl yönetir?

ONAY Mühendislik, 2010’dan beri kimyasal mevzuat alanında yürüttüğü çalışmalarla şirketlerin envanter, rol, madde kimliği, tonaj, kayıt stratejisi ve denetim kanıtlarını tek iş planında birleştirir. Çalışma yalnızca KKS veri girişine değil, girilen bilginin teknik ve ticari kayıtlarla doğrulanmasına dayanır.

İhtiyaca göre kapsam analizi, bireysel geçici kayıt, tam kayıt, lider ve ortak kayıt stratejisi, MBDF/konsorsiyum yönetimi, tek temsilcilik, veri erişimi ve güvenli tedarik zinciri kanıtları birlikte ele alınır. Nihai yol, şirketin gerçek madde listesi ve tedarik yapısına göre belirlenir.

• Madde ve ürün envanteri boşluk analizi
• KKS, rol, tonaj ve muafiyet değerlendirmesi
• Geçici ve tam kayıt dosyası planlaması
• Lider/ortak kayıt ve veri paylaşımı koordinasyonu
• Tek temsilcilik ve ithalatçı kapsam yönetimi
• Denetim öncesi GTZ kanıt klasörü ve teknik kontrol

KKDİK Yönetmeliği nedir? Resmî dayanak ve mevzuat

KKDİK bir uygulama adı değil, bir yönetmeliğin kısaltmasıdır. Tam adı “Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik” olan düzenleme, 23 Haziran 2017 tarihli ve 30105 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve yayımından altı ay sonra yürürlüğe girmiştir. Uygulamadan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı sorumludur; kayıtlar Bakanlığın KKS (Kimyasal Kayıt Sistemi) üzerinden sunulur.

Yönetmelik, AB’nin REACH tüzüğü örnek alınarak hazırlanmıştır; bu nedenle kavramlar ve süreçler büyük ölçüde örtüşür, ancak iki ayrı kayıt yükümlülüğü doğurur.

KKDİK yönetmeliğinin altı temel başlığı

KKDİK mevzuatını oluşturan yönetmelikler

KKDİK tek başına uygulanmaz; sınıflandırma ve güvenlik bilgi formu yükümlülükleri ayrı yönetmeliklerden gelir. Bir firmanın “kimyasal mevzuat uyumu” dediğimiz yükümlülük paketi bu üç metnin toplamıdır:

KKDİK yönetmeliği metnine ve eklerine nasıl ulaşılır?

Yönetmelik, Resmî Gazete’de baştan itibaren PDF olarak yayımlanmıştır; yayımlandığı nüshaya 23 Haziran 2017 tarihli mükerrer Resmî Gazete üzerinden, yürürlükteki güncel metne ise Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) üzerinden ücretsiz ulaşılabilir. Ekler, kayıt dosyasında hangi tonaj bandında hangi verinin isteneceğini belirlediği için uygulamada yönetmelik metninden daha sık kullanılır. Yönetmelikte zaman zaman değişiklik yapıldığından, PDF kopyasıyla çalışırken metnin güncel sürüm olduğunu doğrulamak gerekir.

KKDİK mevzuatındaki güncel değişiklikleri KKDİK mevzuat duyuruları sayfasından, terimlerin tanımlarını KKDİK Terimler Sözlüğü’nden izleyebilirsiniz.