KKDİK • TÜRKİYE • 2026
KKDİK; Türkiye’de imal edilen veya ithal edilen kimyasal maddelerin kayıt, değerlendirme, izin ve kısıtlama süreçlerini düzenleyen temel kimyasal mevzuattır. Bu güncel rehber, 2026 uygulamasında şirket rolünüzü, kayıt yolunuzu ve 30 Eylül 2026 hazırlığınızı tek çerçevede değerlendirmenize yardımcı olur.
KKDİK nedir ve neden önemlidir?
KKDİK, “Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması” ifadesinin kısaltmasıdır. Yönetmelik; kimyasal maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerinin anlaşılmasını, güvenli kullanım bilgilerinin tedarik zincirinde iletilmesini ve kayıt kapsamındaki maddelerin Kimyasal Kayıt Sistemi üzerinden izlenmesini amaçlar.
KKDİK, Avrupa Birliği REACH Tüzüğüyle benzer bir yapıya sahip olsa da Türkiye’ye özgü, ayrı bir mevzuattır. AB REACH kayıt numarası, Türkiye’deki KKDİK yükümlülüğünü kendiliğinden karşılamaz. Türkiye’deki tüzel kişi, gerçek tedarik akışı, madde kimliği, kullanım ve tonaj ayrı olarak değerlendirilmelidir.
Kayıt değerlendirmesi ürün ticari adına göre değil, madde bazında yapılır. Saf maddeler kadar karışımların içindeki ilgili bileşenler ve belirli koşullarda eşya içindeki salınması tasarlanan maddeler de incelemeye alınır.
- İnsan sağlığı ve çevrenin yüksek düzeyde korunması
- Maddelerin kimliği, zararlılığı ve güvenli kullanımının belgelenmesi
- İmalatçı, ithalatçı, tek temsilci ve alt kullanıcı rollerinin netleştirilmesi
- Kayıt, tedarik zinciri iletişimi ve denetim kanıtlarının izlenebilir tutulması
KKDİK kimleri kapsar?
Yükümlülük yalnızca “kimya firması” olarak tanımlanan işletmelerle sınırlı değildir. Türkiye’de kayıt kapsamındaki bir maddeyi imal eden veya ithal eden tüzel kişiler, Türkiye dışındaki imalatçı ya da formülatör tarafından atanmış tek temsilciler ve tedarik zincirinde bu maddeleri kullanan şirketler farklı sorumluluklara sahip olabilir.
Aynı şirket, bir üründe ithalatçı iken başka bir üründe alt kullanıcı veya dağıtıcı olabilir. Bu nedenle rol analizi şirket geneli için tek seferlik yapılmamalı; ürün, tedarikçi, teslim şekli ve gümrük akışı bazında kurulmalıdır.
| Rol | Temel değerlendirme |
|---|---|
| İmalatçı | Türkiye’de imal edilen kayıt kapsamındaki maddeleri ve yıllık miktarları belirler. |
| İthalatçı | Türkiye dışından gelen ürünlerdeki maddeleri, tedarikçiyi, bileşimi ve ithalat tonajını doğrular. |
| Tek temsilci | Atayan yabancı imalatçı/formülatör, kapsanan ürünler, Türkiye ithalatçıları ve tonajları yönetir. |
| Alt kullanıcı | Kullanımın ve tedarikin kayıt kapsamında olduğunu, alt kullanıcı tanımının sistemde ve kanıtlarla desteklendiğini kontrol eder. |
| Dağıtıcı | Tedarik zinciri bilgisinin doğru aktarılmasını ve doğrudan ithalat doğurabilecek akışların ayrıştırılmasını sağlar. |
30 Eylül 2026 neden kritik?
2026 yılında duyurulan uygulama akışında, KKDİK kayıt kapsamındaki maddeler için bireysel geçici kayıt veya uygun tam kayıt durumunun 30 Eylül 2026 tarihine kadar tamamlanması kritik bir hazırlık adımıdır. Bu değerlendirme, yalnızca geleneksel tam kayıt tonaj takvimine bakılarak ertelenmemelidir.
Bir lider kayıt ettirenin belirlenmiş olması da şirketin kendi durumunu otomatik olarak güvenceye almaz. Ortak kayıt tamamlanamıyorsa, veri kullanım bedeli veya iletişim süreci sonuçlanmadıysa ya da lider dosya henüz erişilebilir değilse şirketin uygulanabilir kayıt yolunu zamanında belirlemesi gerekir.
30 Eylül sonrasına hazırlık yalnızca sistemde bir numara bulunmasından ibaret değildir. Numaranın doğru tüzel kişiye, doğru maddeye, doğru role ve gerçek tedarik zincirine dayanması; bunların şirket içi belgelerle gösterilebilmesi gerekir.
- Ön kaydı yapılmış ancak kayıt durumu tamamlanmamış maddeleri ayırın.
- Lider ve ortak kayıt yolunun fiilen tamamlanıp tamamlanamayacağını doğrulayın.
- Gerektiğinde bireysel geçici kayıt gerekçesini ve dosya girdilerini hazırlayın.
- KKS gönderimi ile destekleyici kanıt klasörünü aynı iş planında yönetin.
KKDİK tam kayıt son tarihleri nelerdir?
Tam kayıt takvimi, maddenin yıllık tonajı ve belirli zararlılık özelliklerine göre kademelendirilmiştir. İlk tam kayıt son tarihi 31 Aralık 2026, sonraki tonaj bantları için tarihler 31 Aralık 2028 ve 31 Aralık 2030’dur. Şirketler tonajı yalnızca toplam ürün miktarından değil, ürün içindeki ilgili madde miktarından hesaplamalıdır.
Bu kademeli tarihler, 30 Eylül 2026 bireysel geçici kayıt hazırlığının göz ardı edilebileceği anlamına gelmez. Şirketin 2026 Eylül sonundaki geçici veya tam kayıt durumu ile maddenin nihai tam kayıt takvimi aynı plan içinde, ancak ayrı iş paketleri olarak yönetilmelidir.
| Son tarih | Madde grubu |
|---|---|
| 31 Aralık 2026 | Yıllık 1.000 ton ve üzeri maddeler; ilgili eşikleri sağlayan CMR 1A/1B ve sucul çevre için yüksek zararlılık sınıfları |
| 31 Aralık 2028 | Yıllık 100–1.000 ton aralığındaki diğer kayıt kapsamındaki maddeler |
| 31 Aralık 2030 | Yıllık 1–100 ton aralığındaki diğer kayıt kapsamındaki maddeler |
Ön kayıt, geçici kayıt ve tam kayıt arasındaki fark
Bu üç aşama birbirinin eş anlamlısı değildir. Ön kayıt, maddenin ve şirketin kayıt sürecine girişini destekleyen başlangıç bildirimidir. Geçici kayıt, güncel uygulamada belirli temel bilgiler ve gerekçelerle sürekliliğin yönetilmesini sağlar. Tam kayıt ise tonaj bandına ve madde özelliklerine göre teknik veri, ortak kayıt ve kimyasal güvenlik gerekliliklerini kapsayan nihai dosyadır.
| Aşama | Ana amaç | Tek başına yeterli mi? |
|---|---|---|
| Ön kayıt | Madde ve şirketin kayıt sürecindeki başlangıç bildirimini oluşturmak | Hayır; güncel kayıt yükümlülüğünü tek başına tamamlamaz. |
| Bireysel geçici kayıt | Uygulanabilir kayıt yolu tamamlanana kadar gerekli geçici dosyayı ve gerekçeyi sunmak | Tam kayıt yerine geçmez; sonraki aşama ayrıca planlanır. |
| Tam kayıt | Teknik dosya, veri erişimi ve kayıt ettirene özgü bilgileri tamamlamak | Uygun kapsam ve güncellik korunmak şartıyla nihai kayıt aşamasıdır. |
KKDİK kayıt süreci nasıl yürütülür?
Sağlıklı süreç, KKS ekranında veri girişinden önce şirket içi envanterin doğrulanmasıyla başlar. Satın alma, ithalat, üretim, satış, ürün güvenliği ve muhasebe verileri aynı madde listesinde birleştirilir. Ticari ürünler, SDS/GBF bileşimleri ve CAS/EC bilgileri karşılaştırılır.
İkinci adımda şirketin her tedarik akışındaki rolü belirlenir. Ardından yıllık tonaj, muafiyet iddiaları, temsil ilişkileri ve mevcut ön kayıtlar kontrol edilir. Son olarak lider, ortak, bireysel geçici veya tam kayıt seçenekleri için madde bazlı karar ve takvim oluşturulur.
- Ürün ve madde envanterinin hazırlanması
- CAS/EC, bileşim ve analitik kimlik bilgilerinin doğrulanması
- İmalatçı, ithalatçı, alt kullanıcı veya tek temsilci rolünün belirlenmesi
- Yıllık tonajın madde ve tüzel kişi bazında hesaplanması
- Ek-4, Ek-5 ve diğer muafiyet dayanaklarının değerlendirilmesi
- Ön kayıt, liderlik ve ortak kayıt durumunun KKS üzerinden kontrolü
- Geçici veya tam kayıt dosyasının hazırlanması, kalite kontrolü ve gönderimi
- Kayıt numarası, ödeme, güncelleme ve tedarik zinciri kanıtlarının izlenmesi
Kayıt için hangi bilgi ve belgeler gerekir?
Gerekli veri seti seçilen kayıt yoluna göre değişir; ancak her dosyanın temeli doğru madde kimliği, gerçek tonaj ve kanıtlanabilir şirket rolüdür. SDS tek başına bütün kayıt kararını vermeye yeterli olmayabilir. Analiz sertifikaları, bileşim bilgileri, faturalar, ithalat kayıtları ve tedarikçi teyitleri birlikte değerlendirilir.
Şirket içinde kullanılan Excel listesi ile KKS beyanı arasında iz kurulmalıdır. Her rakamın kaynağı, hesaplama yöntemi, dönemi ve kontrol eden kişi belirli olmalıdır. Böylece yeni tedarikçi, formül, tonaj veya kullanım değiştiğinde dosyanın hangi bölümünün güncelleneceği görülebilir.
- Madde adı, CAS numarası, EC numarası ve bileşim bilgileri
- Güncel SDS/GBF, analiz sertifikası ve gerektiğinde spektral/analitik kanıtlar
- İmalat veya ithalat miktarları ve tonaj hesabının dayanak kayıtları
- Kullanım tanımları, sektör ve proses bilgileri
- Tedarikçi, yabancı imalatçı, ithalatçı ve müşteri kapsam listeleri
- Tek temsilci atama ve kapsam yazıları
- Ön kayıt, KKS yazışmaları, lider/ortak kayıt iletişimi ve veri erişim belgeleri
Muafiyet ve alt kullanıcı durumu nasıl değerlendirilir?
Bir maddenin “doğal”, “gıda sınıfı”, “geri kazanılmış”, “polimer”, “ara madde” veya Ek-4/Ek-5 kapsamında olduğunun söylenmesi otomatik muafiyet oluşturmaz. Maddenin kimliği, kullanım amacı, işleme şekli, saflığı, tüzel kişi rolü ve ilgili muafiyet koşulları belge üzerinden kontrol edilmelidir.
Türkiye’den tedarik edilen bir ürün için alt kullanıcı olmak da bütün yükümlülüklerin sona erdiği anlamına gelmez. Tedarikçinin geçerli kayıt durumu, kullanımın kapsanması ve alt kullanıcının doğru şirket altında tanımlanması doğrulanmalıdır. Şirketin başka bir tedarik kanalında doğrudan ithalatçı olup olmadığı ayrıca incelenir.
Muafiyet veya alt kullanıcı yaklaşımı seçiliyorsa, denetimde sunulabilecek bir gerekçe notu ve kanıt seti hazırlanmalıdır. Yazılı tedarikçi teyitleri, kayıt numaraları, kapsam yazıları, güncel GBF ve gerçek ticari akış aynı dosyada tutulmalıdır.
KKDİK denetim hazırlığı nasıl yapılır?
Denetim hazırlığı, yalnızca KKS ekran görüntülerinden oluşan bir klasör değildir. Şirket rolü, madde kimliği, yıllık tonaj, kullanım, temsil kapsamı ve sistem gönderimi arasında tutarlı bir iz bulunmalıdır. Kayıt numarası doğru görünse bile dayanak veriler güncel değilse açıklama ihtiyacı doğabilir.
Her kritik madde için kısa bir “kanıt haritası” hazırlanması yararlıdır. Bu harita, KKS beyanındaki her temel alanın hangi belgeye dayandığını gösterir. Satın alma, dış ticaret, üretim, çevre, kalite ve iş sağlığı ekiplerinin aynı sürümü kullanması sağlanır.
- Tüzel kişi, kullanıcı yetkisi ve vekâlet kayıtları
- Madde kimliği ve bileşim kanıtları
- İthalat/imalat tonaj hesabı ve kaynak belgeler
- Tedarikçi, tek temsilci ve alt kullanıcı kapsam teyitleri
- KKS gönderimleri, kayıt numaraları, ödeme ve değişiklik kayıtları
- Karar gerekçeleri, teknik kontrol ve yönetim onayları
ONAY Mühendislik KKDİK sürecini nasıl yönetir?
ONAY Mühendislik, 2009’dan beri kimyasal mevzuat alanında yürüttüğü çalışmalarla şirketlerin envanter, rol, madde kimliği, tonaj, kayıt stratejisi ve denetim kanıtlarını tek iş planında birleştirir. Çalışma yalnızca KKS veri girişine değil, girilen bilginin teknik ve ticari kayıtlarla doğrulanmasına dayanır.
İhtiyaca göre kapsam analizi, bireysel geçici kayıt, tam kayıt, lider ve ortak kayıt stratejisi, MBDF/konsorsiyum yönetimi, tek temsilcilik, veri erişimi ve güvenli tedarik zinciri kanıtları birlikte ele alınır. Nihai yol, şirketin gerçek madde listesi ve tedarik yapısına göre belirlenir.
- Madde ve ürün envanteri boşluk analizi
- KKS, rol, tonaj ve muafiyet değerlendirmesi
- Geçici ve tam kayıt dosyası planlaması
- Lider/ortak kayıt ve veri paylaşımı koordinasyonu
- Tek temsilcilik ve ithalatçı kapsam yönetimi
- Denetim öncesi GTZ kanıt klasörü ve teknik kontrol
Sık sorulan sorular
KKDİK açılımı nedir?
KKDİK, Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması ifadesinin kısaltmasıdır.
AB REACH kaydı KKDİK için yeterli midir?
Hayır. AB REACH ve KKDİK ayrı mevzuatlardır. AB’deki kayıt veya veri, teknik değerlendirmede kullanılabilse de Türkiye’deki tüzel kişi ve tedarik zinciri için KKDİK süreci ayrıca yürütülür.
Ön kayıt yapılmış olması yeterli midir?
Hayır. Ön kayıt, güncel kayıt yükümlülüğünü tek başına tamamlamaz. Maddenin geçici veya tam kayıt durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
KKDİK kaydı ürün bazında mı, madde bazında mı yapılır?
Kayıt değerlendirmesi madde bazındadır. Karışım ürünlerdeki ilgili bileşenlerin kimliği ve yıllık miktarı ayrı olarak değerlendirilir.
30 Eylül 2026 tarihinde ne tamamlanmalıdır?
KKDİK kayıt kapsamındaki maddeler için şirketin uygulanabilir bireysel geçici veya tam kayıt durumu bu tarihe göre planlanmalı ve gerekli KKS işlemleri tamamlanmalıdır.
Tedarikçimizin kaydı varsa bizim işlem yapmamız gerekir mi?
Tedarikçinin kayıt durumu tek başına yeterli kabul edilmemelidir. Şirketinizin gerçek alt kullanıcı konumu, kullanım kapsamı, doğru tüzel kişi altında tanımlanması ve doğrudan ithalat bulunup bulunmadığı kanıtlarla doğrulanmalıdır.
KKDİK çalışmasına nereden başlamalıyız?
Ürün listesi, güncel SDS/GBF’ler, CAS/EC bilgileri, son yıllardaki imalat/ithalat miktarları ve tedarikçi akışları tek envanterde birleştirilerek başlanmalıdır.