Kayıt sürecinde en büyük maliyet kalemlerinden biri testlerdir. Read-across ve QSAR, uygun gerekçelerle kullanıldığında bu maliyeti önemli ölçüde düşürür.
Read-across, benzer yapıdaki maddelerin verilerinin uyarlanmasıdır; QSAR ise hesaplamalı modellerle özellik tahminidir. KKDİK ve REACH, hayvan testlerini azaltmak için bu yöntemlere izin verir; ancak bilimsel gerekçenin sağlam olması kabul için şarttır.
ONAY Mühendislik, SAR/QSAR ve read-across temelli veri üretiminde uzmanlaşmıştır ve veri boşluklarını test yaptırmadan kapatarak tasarruf sağlar.
Alternatif Yöntemlerin Yasal Zemini
Kimyasal mevzuat, omurgalı hayvan testlerinin son çare olmasını öngörür. Bu nedenle read-across, kategori yaklaşımı ve hesaplamalı tahmin yöntemleri yalnızca maliyet aracı değil, mevzuatın öncelediği yollardır. Test yaptırmadan önce alternatif yöntemlerin değerlendirilmiş olduğunun dosyada gösterilmesi beklenir.
Read-Across Gerekçesinin Kurulması
Read-across yaklaşımında belirleyici olan, kaynak madde ile hedef madde arasındaki benzerliğin bilimsel gerekçesidir. Yalnızca yapısal benzerlik yeterli değildir; metabolik yolakların, fizikokimyasal özelliklerin ve toksikolojik etki mekanizmasının da benzer olduğunun ortaya konması gerekir. Gerekçesi zayıf kurulmuş bir read-across, dosyanın reddedilmesine ve zaman kaybına yol açar.
QSAR Modellerinin Doğru Kullanımı
Hesaplamalı tahmin modelleri, maddenin modelin uygulanabilirlik alanı içinde kalması koşuluyla geçerlidir. Modelin hangi veri setiyle eğitildiği, tahmin güvenilirliği ve maddenin uygulanabilirlik alanına düşüp düşmediği raporlanmalıdır. Bu bilgiler verilmeden sunulan tahmin sonuçları, dosyada kanıt değeri taşımaz.
Kanıt Ağırlığı Yaklaşımı
Tek bir alternatif yöntem yeterli olmadığında, birden fazla kaynaktan gelen bilginin birlikte değerlendirildiği kanıt ağırlığı yaklaşımı kullanılır. Literatür verisi, benzer maddelerin sonuçları, in vitro çalışmalar ve hesaplamalı tahminler birlikte sunulur. Bu yaklaşımda her kanıtın güvenilirliği ve birbirini nasıl desteklediği açıkça tartışılmalıdır.
Ne Zaman Test Kaçınılmazdır
Bazı tehlike sınıflarında ve yüksek tonaj bantlarında alternatif yöntemler yeterli kabul edilmez. Bu durumlarda test planının önceden sunulması ve gerekçelendirilmesi gerekir. Alternatif yöntemlere gereğinden fazla yüklenip test gerekliliğini geç fark etmek, takvimi bir yıl kaydırabilecek bir risktir; bu nedenle veri boşluğu analizi mümkün olan en erken aşamada yapılmalıdır.
Read-Across ve QSAR Sonuçlarının Raporlanması
Read-Across ve QSAR sonuçları dosyaya konurken gerekçesiyle birlikte sunulmalıdır. Read-across için benzerlik hipotezi, QSAR için modelin uygulanabilirlik alanı ve tahmin güvenilirliği açıkça yazılır. Gerekçesi verilmeyen Read-Across ve QSAR çıktıları, sonuç doğru olsa dahi dosyada kanıt değeri taşımaz ve eksiklik talebine yol açar.
İlgili sayfalar
Süreciniz için ONAY Mühendislik ile iletişime geçin.
Yönetmeliğin resmî tam metni: KKDİK Yönetmeliği — Resmî Gazete.